برای تشخیص سایز لوله پلی‌اتیلن، ابتدا نوشته روی بدنه را بخوانید و سپس قطر خارجی را اندازه بگیرید. در لوله‌های تک‌جداره متریک، سایز معمولاً بر اساس قطر خارجی و با واحد میلیمتر اعلام می‌شود. نام‌های رایجی مثل یک اینچ و دو اینچ در بازار تبدیل دقیق واحد نیستند. ضخامت دیواره، SDR و رده فشار را نیز باید جداگانه بررسی کنید، زیرا قطر یکسان به معنای مشخصات یکسان نیست. در ادامه بیشار درباره اطلاعات درج شده روی لوله و نحوه تشخیص سایز لوله پلی اتیلن صحبت خواهیم کرد.
مفهوم اعداد و نحوه اندازه گیری لوله پلی اتیلن
در لوله پلی‌اتیلن متریک با مبنای قطر خارجی، عدد سایز به قطر بیرونی اشاره می‌کند. برای مثال، لوله ۶۳ میلی‌متری بر همین مبنا نام‌گذاری می‌شود، نه بر اساس اندازه فضای عبور آب. اندازه واقعی نیز باید در محدوده رواداری استاندارد محصول قرار داشته باشد. بنابراین، اختلاف جزئی عدد اندازه‌گیری‌شده با سایز درج‌شده، نمی تواند نشانه اشتباه بودن محصول باشد.
قطر داخلی به ضخامت وابسته است. دو لوله با قطر خارجی ۶۳ میلیمتر، اگر دیواره‌های متفاوتی داشته باشند، فضای عبور سیال متفاوتی دارند. این تفاوت هنگام محاسبه سرعت جریان و افت فشار اهمیت پیدا می‌کند. برای انتخاب اتصال هم معمولاً باید قطر خارجی و الزامات همان سیستم اتصال را بررسی کرد.
روش نام‌گذاری تمام لوله‌های پلی اتیلن به یک صورت نیست. در محصولات پلی‌اتیلنی، علاوه بر سری متریک، سری‌هایی مثل IPS و DIPS هم وجود دارند که جداول ابعادی مخصوص خود را دارند. جدول لوله فولادی یا گالوانیزه را نباید برای شناسایی لوله پلی‌اتیلن متریک به کار برد. ابتدا خانواده ابعادی را مشخص کنید، بعد سراغ تطبیق اندازه بروید.
از نوشته روی بدنه چه اطلاعاتی می‌توان فهمید؟
نوشته بدنه معمولاً سریع‌ترین راه شناسایی لوله است. نام سازنده، اندازه، مشخصه مواد، SDR یا رده فشار و اطلاعات تولید ممکن است در امتداد لوله تکرار شوند. شکل درج این اطلاعات به محصول و استاندارد مربوط بستگی دارد. اگر بخشی پاک شده، قسمت دیگری از همان شاخه یا کلاف را بررسی کنید.
اعداد روی بدنه را جدا از عبارت کنارشان نخوانید. برای نمونه: PE100 مشخصه رده مواد است و عدد ۱۰۰ در آن، سایز لوله را نشان نمی‌دهد.. آشنایی با گرید بندی های لوله پلی اتیلن کمک می کند انتخاب مناسبی داشته باشید. بررسی یک نمونه نشانه‌گذاری فنی نشان می‌دهد که قطر، نسبت ابعادی و فشار اسمی به‌صورت مشخصات جداگانه درج می‌شوند.
از نوشته‌ها عکس واضح بگیرید. هنگام خرید اتصال یا درخواست قطعه جایگزین، این تصویر همراه با اندازه‌گیری واقعی، احتمال سوءبرداشت را کمتر می‌کند. اگر اطلاعات بدنه ناخواناست، هویت و کاربرد لوله را فقط از رنگ آن نتیجه نگیرید. اندازه‌گیری، قطر را روشن می‌کند و تمام مشخصات محصول را نشان نمی‌دهد.
قطر خارجی را با کولیس یا متر چگونه اندازه بگیریم؟
- استفاده از کولیس: برای اندازه‌گیری اولیه لوله‌های کوچک، کولیس ابزار مناسبی است. سطح بیرونی را تمیز کنید و فک‌ها را بدون فشردن بدنه، روی دو سمت مقابل قرار دهید. اندازه را در چند جهت بخوانید. اختلاف محسوس میان خوانش‌ها ممکن است نشان‌دهنده بیضی‌شدن مقطع یا نامناسب بودن محل اندازه‌گیری باشد.
- استفاده از متر: اگر کولیس مناسب ندارید، می‌توانید محیط بیرونی را با متر نواری اندازه بگیرید و بر عدد پی تقسیم کنید. متر باید دور مقطع، صاف و بدون حالت مورب قرار بگیرد. قطر خارجی تقریبی از رابطه «محیط ÷ ۳٫۱۴۱۶» به دست می‌آید. برای نمونه، محیط فرضی حدود ۱۹۸ میلیمتر، قطری نزدیک به ۶۳ میلیمتر نشان می‌دهد.
- نوار قطر سنج: برای کنترل دقیق، به‌ویژه در قطرهای بزرگ، نوار قطرسنج یا Pi Tape کاربرد دارد. این ابزار با پیچیدن دور لوله، قطر متوسط را نشان می‌دهد و با متر معمولی تفاوت دارد. محل اندازه‌گیری نیز مهم است، چون سر بعضی لوله‌ها ممکن است تغییرشکل داشته باشد. پذیرش ابعادی پروژه باید با ابزار و روش تعیین‌شده در مشخصات فنی انجام شود.
برای آشنایی با نحوه انتخاب سایز لوله پلی‌اتیلن بر اساس دبی و افت فشار به بخش مقالات وبسایت انرژی سازان مراجعه کنید.
جدول میلیمتر و اینچ را چگونه درست بخوانیم؟
در بازار انواع سایزهای لوله پلی اتیلن وجود دارد. نام اینچی رایج بازار را باید از تبدیل ریاضی جدا کرد. هر اینچ دقیقاً 4/25 میلیمتر است، پس لوله‌ای با قطر خارجی ۳۲ میلیمتر، از نظر هندسی یک اینچ قطر ندارد. عبارت «لوله یک اینچ» در این کاربرد، نام بازاری است. هنگام سفارش، عدد میلی‌متری را هم بنویسید. جدول زیر برای شناخت همین نام‌های رایج کاربرد دارد.
ستون آخر، تبدیل واقعی قطر خارجی به اینچ است و نباید با ستون نام بازار اشتباه شود. این جدول را به لوله‌های فولادی، پنج‌لایه یا تمام محصولات اینچی تعمیم ندهید. برای خرید اتصال، جدول و مشخصات همان سازنده ملاک است.
| قطر خارجی اسمی لوله متریک | نام اینچی رایج بازار | تبدیل واقعی قطر خارجی به اینچ |
| ۲۰ میلیمتر | نیم اینچ | حدود ۰/۷۹ |
| ۲۵ میلیمتر | سه‌چهارم اینچ | حدود ۰/۹۸ |
| ۳۲ میلیمتر | یک اینچ | حدود ۱/۲۶ |
| ۴۰ میلیمتر | یک‌ویک‌چهارم اینچ | حدود ۱/۵۷ |
| ۵۰ میلیمتر | یک‌ونیم اینچ | حدود ۱/۹۷ |
| ۶۳ میلیمتر | دو اینچ | حدود ۲/۴۸ |
| ۷۵ میلیمتر | دوونیم اینچ | حدود ۲/۹۵ |
| ۹۰ میلیمتر | سه اینچ | حدود ۳/۵۴ |
| ۱۱۰ میلیمتر | چهار اینچ | حدود ۴/۳۳ |
اتصال تبدیل نیز دو مشخصه مستقل دارد. یک طرف ممکن است برای لوله متریک و طرف دیگر رزوه‌ای باشد، بنابراین باید اندازه و نوع هر دو طرف مشخص شوند. گفتن «تبدیل دو اینچ» ممکن است برای سفارش دقیق کافی نباشد. استاندارد رزوه و اندازه دهانه متریک را جداگانه کنترل کنید.
ضخامت، SDR و PN چه ارتباطی با سایز دارند؟
ضخامت دیواره بخشی از مشخصات لوله است و خودِ سایز محسوب نمی‌شود. در لوله تک‌جداره، قطر داخلی تقریبی را می‌توان از کم‌کردن دو برابر ضخامت از قطر خارجی به دست آورد. برای مثال فرضی، قطر خارجی ۶۳ و ضخامت ۵٫۸ میلیمتر، قطر داخلی حدود ۵۱٫۴ میلیمتر می‌دهد. برای محاسبات دقیق، ابعاد و رواداری محصول را از مدارک فنی بگیرید.
SDR نسبت اسمی قطر خارجی به ضخامت دیواره است. در یک قطر مشخص، SDR کمتر معمولاً به معنای دیواره ضخیم است. اما PN بیانگر رده فشار اسمی تحت شرایط مرجع است و با ضخامت یکسان نیست. ارتباط فشار و SDR به رده مواد و مبانی طراحی نیز وابسته است.
بنابراین، نمی‌توان برای هر قطر فقط یک فشار مجاز نوشت. لوله ۵۰ یا ۶۳ میلی‌متری ممکن است در رده‌های متفاوت تولید شود و شرایط دمایی نیز در انتخاب فشار کاری اهمیت دارد. برای نمونه: مشخصات فنی یک محصول PE100، فشار اسمی را در دمای مرجع اعلام می‌کند و برای دمای بالاتر کاهش ظرفیت را لازم می‌داند. قطر به‌تنهایی این اطلاعات را به ما نمی‌دهد.
هنگام خرید اتصال یا تعویض لوله چه اطلاعاتی لازم است؟
برای سفارش دقیق، قطر خارجی میلی‌متری را همراه با مشخصات بدنه اعلام کنید. نوع مصرف، SDR یا ضخامت و رده فشار هم باید روشن باشند. اگر قرار است اتصال جوشی تهیه شود، سازگاری با لوله و محدودیت‌های همان اتصال را بررسی کنید. یکسان بودن قطر، تنها یکی از شروط است.
در لوله‌های قدیمی یا آسیب‌دیده، اندازه‌گیری را روی قسمت سالم انجام دهید. رسوب، له‌شدگی و تغییرشکل می‌توانند خواندن اندازه را دشوار کنند. برای دیدن مقطع نیز خط فعال یا تحت فشار را باز نکنید. اگر شناسایی به برش نیاز دارد، کار باید پس از ایمن‌سازی و توسط فرد آشنا با شبکه انجام شود.
تشخیص سایز با انتخاب سایز مناسب فرق دارد. اندازه‌گیری مشخص می‌کند چه لوله‌ای در اختیار دارید، اما تعیین قطر موردنیاز شبکه به دبی، طول مسیر، اختلاف ارتفاع و افت فشار وابسته است. برای استعلام خرید، عکس نوشته بدنه و اندازه‌های ثبت‌شده را به کارشناسان ما در واحد فروش انرژی سازان ارسال کنید. همکاران ما شما را راهنمایی خواهند کرد.
