با فرا رسیدن فصل سرما، بخاری گازی رایجترین روش گرمایشی در خانههای ایرانیان میشود. این وسیله گرمابخش، اگر به درستی نصب و استفاده شود، ایمن و کارآمد است. اما کوچکترین غفلت در نصب اجزای آن، به خصوص لوله بخاری و دودکش، میتواند به حوادث جبرانناپذیری مانند گازگرفتگی با مونوکسید کربن منجر شود. اکنون سوال اصلی این است که لوله بخاری گازی باید چگونه باشد؟ برای یافتن پاسخ این سوال تا آخر مقاله با ما همراه باشید.
وظیفه اصلی لوله بخاری، هدایت کامل و بدون نقص گازهای سمی حاصل از احتراق، از جمله مونوکسید کربن (قاتل خاموش)، به خارج از ساختمان است. هرگونه نقص در این مسیر، مانند نشتی، گرفتگی یا طراحی اشتباه، میتواند باعث بازگشت این گازها به فضای داخلی و وقوع فاجعه شود. بنابراین، نصب دودکش یک کار تخصصی است، نه یک اقدام ساده و پیش پا افتاده.
ویژگیهای مهم یک لوله بخاری و دودکش استاندارد
برای اطمینان از عملکرد صحیح، لوله بخاری و کل سیستم دودکش باید مشخصات زیر را داشته باشند:
1. جنس لوله: مقاوم و بدون درز
جنس لوله بخاری باید در برابر حرارت بالا و خوردگی مقاوم باشد. به همین دلیل، بهترین و استانداردترین گزینه، کاربرد ورق گالوانیزه در ساخت لوله بخاری است.
استفاده از لولههای پلاستیکی، آلومینیومی آکاردئونی یا لولههای سیمانی و فلزی با لبههای صاف (که به درستی در هم چفت نمیشوند) کاملاً ممنوع و خطرناک است. این لولهها مقاومت کافی در برابر حرارت ندارند، به راحتی سوراخ میشوند یا درزهای آنها به درستی آببندی نمیشود و گازهای سمی را به محیط نشت میدهند.
2. قطر لوله: متناسب با خروجی دستگاه
یک قانون طلایی وجود دارد: قطر لوله دودکش باید مساوی یا بزرگتر از قطر لوله خروجی بخاری باشد. کوچکتر بودن قطر لوله بخاری باعث ایجاد مقاومت در برابر خروج گازها و پس زدن دود به داخل میشود. به طور کلی، قطر استاندارد برای دودکش بخاریهای گازی خانگی حداقل ۱۰ سانتیمتر و برای وسایلی مانند پکیج و شومینه حداقل ۱۵ سانتیمتر است.
3. ارتفاع و کلاهک: مکش قدرتمند و جلوگیری از بازگشت دود
ارتفاع نهایی دودکش بر روی پشت بام، نقشی مهمی در ایجاد مکش لازم برای خروج گازها دارد. انتهای دودکش باید حداقل ۱ متر بالاتر از بلندترین نقطه بام (مانند جانپناه یا اتاقک آسانسور) قرار گیرد. دودکش باید از دیوارهای کناری حداقل ۳ متر فاصله داشته باشد. اگر این فاصله کمتر است، ارتفاع دودکش باید حداقل ۶۰ سانتیمتر از آن دیوار بلندتر باشد.
- کلاهک H: نصب کلاهک H بر روی تمام دودکشها الزامی است. این کلاهک از ورود باد، باران و پرندگان به داخل دودکش جلوگیری کرده و فرآیند خروج دود را در شرایط جوی مختلف پایدار نگه میدارد.
4. شیب و مسیر لوله
مسیر لوله بخاری از دستگاه تا ورودی دودکش در دیوار، باید تا حد امکان کوتاه و مستقیم باشد. بخشهای افقی لوله باید دارای شیب مثبت (رو به بالا) باشند تا خروج گازها به صورت طبیعی و راحتتر انجام شود. از استفاده بیش از حد از زانوییهای ۹۰ درجه خودداری کنید، زیرا هر پیچ و خم، مقاومتی در مسیر خروج دود ایجاد میکند. در صورت ضرورت استفاده از زانویی، حتماً ارتفاع بخش عمودی پس از آن را افزایش دهید.
بایدها و نبایدهای نصب لوله بخاری و دودکش
رعایت نکات زیر تفاوت بین یک نصب ایمن و یک نصب پرخطر را رقم میزند:
- محل قرارگیری دودکش: دودکشها باید به صورت توکار و ترجیحاً در دیوارهای داخلی ساختمان اجرا شوند. عبور دادن دودکش از داخل حمام، سونا یا سقفهای کاذب اکیداً ممنوع است، زیرا رطوبت این فضاها پوسیدگی لوله را تسریع کرده و خطر نشت گاز را به شدت بالا میبرد.
- اتصالات محکم و دودبند: تمام قطعات لوله بخاری باید به وسیله پیچ و پرچ به یکدیگر محکم شوند. محل اتصال قطعات دودکش در دیوار و روی بام نیز باید با ملات سیمان کاملاً دودبند و آببندی شود تا هیچ راهی برای نشت گاز وجود نداشته باشد.
- ممنوعیت دودکش مشترک: هر وسیله گازسوز باید دارای یک دودکش مستقل و مجزا باشد. استفاده از یک دودکش برای چند دستگاه خطرناک است.
- فاصله ایمن: لوله بخاری نباید در تماس مستقیم با پرده، کمد چوبی یا شیشه پنجره باشد، زیرا حرارت آن میتواند باعث آتشسوزی یا شکستن شیشه شود. حداقل فاصله بخاری از دیوار ۳۰ سانتیمتر و فاصله لوله از دیوار باید ۱۵ سانتیمتر باشد.
- خروجی دودکش در فضای باز: خروجی دودکش هرگز نباید به حیاط خلوتهای سرپوشیده، فضای بین دو ساختمان نزدیک به هم یا پاسیوهایی که جریان هوای کافی ندارند، راه داشته باشد. این کار باعث تجمع گازهای سمی و ورود آنها به داخل واحدها میشود.
تست ایمنی نهایی
پس از نصب بخاری، حتماً تست مکش دودکش را انجام دهید. یک شعله (مانند کبریت یا فندک) را نزدیک ورودی دودکش روی بخاری بگیرید. اگر شعله به سمت داخل کشیده شد، نشاندهنده عملکرد صحیح دودکش است. اگر شعله ثابت ماند یا به سمت بیرون منحرف شد، دودکش شما مشکل دارد و باید فوراً توسط متخصص بررسی شود.
جمعبندی
ایمنی در استفاده از بخاری گازی یک موضوع جدی و غیرقابل چشمپوشی است. برای اطمینان از عملکرد ایمن، مهم است که بدانید لوله بخاری گازی باید چگونه باشد. هنگام خرید لوله بخاری، باید به نکاتی که فروشگاههای معتبری مانند لوله آنلاین تأکید میکنند، توجه کنید. یک لوله بخاری استاندارد باید حتماً از جنس گالوانیزه ضخیم باشد و قطر آن متناسب با خروجی بخاری شما انتخاب شود. همچنین، مسیر نصب لوله باید کوتاه، دارای شیب مثبت (رو به بالا) باشد و مهمتر از همه، اتصالات آن باید کاملاً دودبند شوند تا از نشت گاز مونوکسید کربن جلوگیری شود. در نهایت، لوله باید به یک دودکش با ارتفاع استاندارد که مجهز به کلاهک H است، متصل گردد. با رعایت این اصول ساده اما حیاتی، میتوانید با خیال راحت از گرمای مطبوع خانه خود در زمستان لذت ببرید و از بروز خطرات مرگبار جلوگیری کنید.
