لوله هیدروفلوم یکی از راهکارهای کاربردی و مقرون به صرفه برای آبیاری مزارع و باغات است که در سالهای اخیر توجه بسیاری از کشاورزان را به خود جلب کرده است. این سیستم آبیاری به دلیل سادگی نصب، هزینه پایین و قابلیت استفاده مجدد، جایگزین مناسبی برای جویهای سنتی محسوب میشود. در این مقاله قصد داریم به طور کامل نحوه نصب لوله هیدروفلوم را بررسی کنیم تا بتوانید به راحتی از این سیستم در مزرعه خود استفاده کنید.
لوله هیدروفلوم یک نوع لوله تاشو است که از مواد پلاستیکی با ضخامت نسبتاً کم ساخته میشود. این لولهها معمولاً در رولهای ۱۰۰ متری عرضه میشوند و برای انتقال آب در سطح مزرعه استفاده میشوند. وقتی آب وارد لوله میشود، حجم آن افزایش یافته و به شکل استوانهای درمیآید، اما در حالت خالی به صورت تخت تا میشود که همین ویژگی باعث سهولت حمل و نقل و نگهداری آن شده است.
یکی از مزایای بزرگ هیدروفلوم این است که به جای جویهای خاکی در مزرعه، آب را در یک مسیر بسته منتقل میکند و از هدررفت آب جلوگیری میکند. همچنین چون مساحت کمتری از زمین را اشغال میکند، سطح زیر کشت افزایش پیدا میکند و دسترسی به مزرعه برای عملیات کشاورزی راحتتر میشود.
حمل و نقل رولهای هیدروفلوم
اولین گام در کار با انواع لوله هیدروفلوم، حمل و نقل صحیح آن است. از آنجایی که این لولهها دارای جداره نازک هستند، باید با دقت خاصی جابجا شوند. هرگز نباید رولهای هیدروفلوم را روی زمین بکشید، چون لبههای لوله آسیب میبیند و ممکن است سوراخ شود. برای حمل رولها، همیشه آنها را بلند کرده یا از ابزار مناسبی مثل چرخ دستی یا جرثقیل کوچک استفاده کنید.
اگر تعداد رولها زیاد است و باید از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل شوند، بهتر است از وسیله نقلیه مناسب استفاده کنید و رولها را به صورت افقی قرار دهید تا از فشار اضافی بر روی آنها جلوگیری شود. در صورت امکان، رولها را در محلی سایهدار و دور از تماس مستقیم با نور خورشید نگهداری کنید تا از آسیب دیدن پلاستیک جلوگیری شود.
آماده کردن اتصالات
اتصالات هیدروفلوم معمولاً به صورت باز تحویل داده میشوند تا حمل و نقل آنها راحتتر باشد. قبل از استفاده، لازم است این اتصالات را آماده کنید. برای این کار، یک لبه اتصال را روی خط مشخص شده قرار داده و لبه دیگر را روی آن بگذارید. سپس با استفاده از چهار عدد پیچ و مهره که همراه اتصال تحویل میشود، دو قسمت را محکم به هم متصل کنید.
هنگام آماده کردن اتصالات، حتماً دقت کنید که نقاط تیز و برندهای ایجاد نشود، چون این نقاط میتوانند به لوله آسیب برسانند. پیچ و مهرهها را به اندازه کافی سفت کنید تا اتصال محکم باشد، اما نباید آنقدر فشار وارد کنید که پلاستیک اتصال ترک بخورد.
نحوه آبگیری هیدروفلوم
لولههای هیدروفلوم برای کار با فشار کم طراحی شدهاند، بنابراین نباید آنها را مستقیماً به پمپهای پرفشار وصل کنید. بهترین روش برای آبگیری این است که ابتدا آب را به یک استخر ذخیره یا مخزنی مانند بشکه منتقل کنید و سپس هیدروفلوم را از طریق همان مخزن آبگیری کنید. همچنین میتوانید لوله را به کانالها یا جویهای موجود وصل کنید.
در صورتی که ناچار هستید هیدروفلوم را به پمپ وصل کنید، حتماً باید یک قطعه لوله آهنی ته باز به قطر لوله پمپ نصب کنید. این لوله آهنی باید به صورت عمودی قرار گیرد و ارتفاع آن متناسب با فشار کاری هیدروفلوم باشد. این کار باعث کنترل فشار وارده به لوله میشود و از آسیب دیدن آن جلوگیری میکند.
برای مثال اگر هیدروفلوم شما برای فشار حداکثر ۱ بار طراحی شده، لوله عمودی باید ارتفاعی حدود ۱۰ متر داشته باشد تا فشار اضافی به لوله وارد نشود. این سیستم در واقع مانند یک شیر اطمینان عمل میکند و آب اضافی را از طریق سرریز خارج میکند.
قرار دادن تکیهگاه برای هیدروفلوم
یکی از نکات مهم در نصب لوله هیدروفلوم این است که لوله باید همیشه روی تکیهگاه مناسبی قرار داشته باشد. به دلیل وزن آب داخل لوله، اگر آن را به صورت معلق یا آویزان نگه دارید، ممکن است لوله پاره شود یا اتصالات از جا کنده شوند.
برای مثال وقتی هیدروفلوم را به ورودی آب وصل میکنید، اگر اختلاف ارتفاعی بین نقطه ورودی و سطح زمین وجود دارد، باید با ریختن مقداری خاک زیر لوله، یک تکیهگاه مناسب ایجاد کنید. این کار از کشیده شدن بیش از حد لوله جلوگیری میکند و عمر آن را افزایش میدهد.
همچنین در طول مسیر، به خصوص در نقاطی که لوله از روی سطوح ناهموار یا سنگی عبور میکند، بهتر است با قرار دادن تکههایی از چوب یا کیسههای پلاستیکی پر از خاک زیر لوله، از تماس مستقیم آن با سطوح تیز جلوگیری کنید.
نکات کلی نصب لوله هیدروفلوم در طول مسیر
قبل از شروع به باز کردن رولهای هیدروفلوم، بهتر است در طول مسیر یک شیار کمعمق حدود ۱۰ سانتیمتر ایجاد کنید. این شیار باعث میشود لوله در مسیر خود ثابت بماند و در زمینهایی که شیب عرضی دارند، از غلطیدن آن جلوگیری شود.
توصیه میشود نصب لوله هیدروفلوم را در اوایل صبح شروع کنید. در این زمان هوا خنک است و پلاستیک لوله انعطاف بیشتری دارد، بنابراین کار با آن راحتتر میشود. همچنین در گرمای روز، لولهها ممکن است به دلیل انبساط حرارتی کمی سفتتر شوند که نصب اتصالات آبیاری هیدروفلوم را سختتر میکند.
برای باز کردن رولها، بهتر است یک تکه لوله آهنی را در وسط رول قرار دهید و دو نفر آن را بلند کنند. سپس میتوانید در طول مسیر، لوله را به آرامی باز کنید. در مزارع بزرگ که فاصله طولانی است، میتوانید از یک تراکتور با رول باز کن استفاده کنید که کار را بسیار سریعتر میکند.
ثابت کردن هیدروفلوم در مسیر
بعد از اینکه لوله را در مسیر باز کردید و قبل از ورود آب، ممکن است باد آن را جابجا کند. برای جلوگیری از این مشکل، هر چند متر یک یا دو بیل خاک روی لوله بریزید. این کار باعث میشود لوله در جای خود بماند. البته بعد از ورود آب و پر شدن لوله، حتی بادهای شدید نمیتوانند آن را جابجا کنند، چون وزن آب داخل لوله به اندازه کافی سنگین است.
در صورتی که مزرعه شما در منطقهای با بادهای شدید قرار دارد، میتوانید به جای خاک، از میخهای پلاستیکی یا فلزی برای ثابت کردن لوله استفاده کنید. این میخها را در کنار لوله به زمین بزنید و لوله را به آنها وصل کنید.
اتصال رولها به یکدیگر
چون هیدروفلوم در رولهای ۱۰۰ متری عرضه میشود، برای مسیرهای طولانیتر باید چند رول را به هم وصل کنید. برای این کار از یک اتصال و دو عدد بست استفاده میشود. ابتدا اتصال آماده شده را کاملاً به داخل انتهای لوله اول فرو کنید. سپس ابتدای رول بعد را تا انتهای اتصال روی لوله اول بکشید، به طوری که در محل اتصال، دو سر هیدروفلوم روی هم قرار گیرند.
برای راحتی بیشتر، میتوانید با کشیدن دست از داخل لوله، محل تا خوردگی را به صورت گرد درآورید. سپس اتصال را کاملاً در امتداد لوله به داخل آن برانید. دقت کنید که اتصال به صورت مورب و کج نباشد، چون در این صورت ممکن است نشتی ایجاد شود.
در صورت نیاز، میتوانید از مقداری مایع ظرفشویی یا صابون برای لغزنده کردن اتصال استفاده کنید. این کار باعث میشود اتصال راحتتر داخل لوله برود و از آسیب دیدن لبه لوله جلوگیری کند.
برای کشیدن ابتدای رول بعد روی اتصال، میتوانید از یک انبردست استفاده کنید. لبه هیدروفلوم را با انبردست بگیرید و از اطراف آن را کاملاً روی اتصال بکشید. بعد از اطمینان از قرار گرفتن صحیح لوله روی اتصال، دو بست را در محل مشخص شده ببندید. توصیه میشود دو بست را با مقداری زاویه نسبت به هم بسته تا محکمتر شوند.
نصب در سراشیبها
اگر مزرعه شما دارای شیب است و قصد دارید از هیدروفلوم در مسیر سراشیب استفاده کنید، باید اقدامات خاصی انجام دهید. هنگام باز کردن لوله در سراشیب، در فواصل مناسب، حدود هر ۱۰ سانتیمتر افت ارتفاع، با ریختن یکی دو بیل خاک زیر لوله، موانعی پله مانند ایجاد کنید.
این پلههای خاکی باعث میشوند که آب با سرعت زیادی در لوله جریان نیابد و فشار زیادی به قسمتهای پایینتر وارد نشود. همچنین این کار از لغزش لوله در سراشیب جلوگیری میکند. بدون این موانع، ممکن است آب تمام مسیر را با سرعت طی کند و در انتهای خط فشار زیادی ایجاد شود که میتواند باعث پارگی لوله شود.
ایجاد انشعابات
هیدروفلوم به دلیل انعطافپذیری میتواند در مسیرهای منحنی نیز استفاده شود، اما برای تغییر مسیر ۹۰ درجه یا ایجاد سه راهی و چهار راهی باید از روش خاصی استفاده کنید. برای این منظور میتوانید چند اتصال را به یک مخزن آهنی مانند بشکه جوش دهید و به این ترتیب یک سه راهی یا چهار راهی بسازید.
با استفاده از گیره انتهایی میتوانید جهت عبور و تقسیم آب را کنترل کنید. برای مثال اگر میخواهید آب به یک شاخه برود، گیره شاخههای دیگر را ببندید. برای جلوگیری از پوسیدگی بشکه آهنی، توصیه میشود قبل از استفاده، آن را قیرگونی کنید.
استفاده از این روش به شما امکان میدهد سیستم آبیاری انعطافپذیری داشته باشید و بسته به نیاز، آب را به قسمتهای مختلف مزرعه هدایت کنید. همچنین میتوانید در فصلهای مختلف، بسته به نوع کشت، مسیر آب را تغییر دهید.
نصب انتهای خط
انتهای خط هیدروفلوم بسته به کاربرد شما میتواند به روشهای مختلفی نصب شود. اگر هدف شما صرفاً انتقال آب است، لازم است انتهای لوله و محل خروج آب را روی زمین ثابت کنید. برای این منظور میتوانید انتهای لوله را به یک اتصال یا لوله آهنی وصل کرده و آن را روی زمین محکم کنید.
همچنین توصیه میشود یک قطعه توری در انتهای لوله قرار دهید تا از ورود حیوانات، حشرات یا زباله به داخل لوله جلوگیری شود. این کار به خصوص در مناطق روستایی که احتمال ورود موش یا سایر جانوران کوچک وجود دارد، بسیار مهم است.
اما اگر از هیدروفلوم برای آبیاری استفاده میکنید، باید آب داخل لوله را محبوس کنید تا فشار لازم برای خروج آب از دریچهها ایجاد شود. برای این کار دو روش وجود دارد. روش اول استفاده از یک گیره انتهایی است که ته لوله را میبندد. روش دوم این است که انتهای لوله را روی یک کپه خاک به ارتفاع تقریبی یک متر قرار دهید. در این حالت نیازی به بستن ته لوله نیست، چون ارتفاع کپه خاک مانع خروج آب از انتهای لوله میشود.
در هر دو روش، لازم است با کوبیدن یک میخ، انتهای هیدروفلوم را روی کپه خاک یا زمین ثابت کنید تا فشار آب آن را جابجا نکند.
نصب دریچههای پیچی
پس از تکمیل نصب هیدروفلوم و ورود آب به لوله، میتوانید در هر نقطه از طول خط که لازم است، مثل ابتدای فاروها یا کرتها، دریچه نصب کنید. برای نصب دریچههای پیچی، ابتدا باید با استفاده از پانچ مخصوص، لوله را سوراخ کنید.
پانچ را کمی بالاتر از لبه کناری هیدروفلوم قرار دهید و آن را فشار دهید. هنگام سوراخ کردن باید پانچ تا حلقه روی آن به داخل لوله رانده شود. سپس پایه دریچه را به طوری در سوراخ قرار دهید که قسمت شیپوری آن کاملاً داخل لوله برود. این قسمت شیپوری مانع نشتی آب میشود و دریچه را محکم نگه میدارد.
برای سهولت بیشتر، اگر قرار است تعداد زیادی دریچه نصب کنید، از دستکشهای معمولی لاستیکی برای حفاظت دست استفاده کنید. همچنین میتوانید از مایع ظرفشویی برای لغزنده کردن دریچه هنگام نصب استفاده کنید.
نصب دریچههای کشویی
دریچههای کشویی نوع جدیدتری هستند که نصب آنها راحتتر است. برای نصب این دریچهها، ابتدا رینگ دور دریچه را تا حد ممکن باز کنید و زبانه کشویی را بالا بکشید. سپس پانچ مخصوص را درون دریچه قرار دهید.
نوک تیغه استیل پانچ را روی محل مورد نظر بر روی هیدروفلوم بگذارید و با یک ضربه به ته پانچ، همزمان لوله را سوراخ کرده و دریچه را نصب کنید. بعد از آن پانچ را بیرون کشیده و زبانه کشویی را به حالت اولیه برگردانید. در نهایت با سفت کردن رینگ دور دریچه، عمل نصب تکمیل میشود.
این نوع دریچهها معمولاً سریعتر نصب میشوند و آببندی بهتری دارند. همچنین باز و بسته کردن آنها راحتتر است و میتوانید با کشیدن ساده زبانه، جریان آب را قطع یا وصل کنید.
جلوگیری از جمع شدن هوا داخل لوله
یکی از مشکلات رایج در سیستم هیدروفلوم، جمع شدن هوا در داخل لوله است. همیشه مقداری هوا به صورت محلول در آب وجود دارد که در طول زمان در برخی نقاط، به خصوص در قسمتهای بلندتر مسیر، جمع میشود. این هوای محبوس میتواند موجب اختلال در کار سیستم و کاهش عمر لوله شود.
برای شناسایی نقاط تجمع هوا، لازم است در طول لوله حرکت کنید و با زدن ضربه با دست روی لوله، محلهایی که صدای توخالی میدهند را مشخص کنید. این نقاط معمولاً جاهایی هستند که هوا جمع شده است. هوای محبوس داخل لوله در اثر گرما منبسط شده و ممکن است باعث ترکیدن لوله شود.
برای خارج کردن هوا میتوانید از شیر تخلیه هوا استفاده کنید. این شیرها را در نقاط بالای مسیر که احتمال جمع شدن هوا بیشتر است نصب کنید. شیر تخلیه هوا به صورت خودکار هوای اضافی را خارج میکند و از ایجاد فشار زیاد جلوگیری میکند.
نحوه نصب شیر تخلیه هوا
پس از شناسایی نقاط تجمع هوا، ابتدا با استفاده از پانچ یک سوراخ در بالای لوله هیدروفلوم ایجاد کنید. سپس شیر تخلیه هوا را بر روی سوراخ قرار دهید و با یک فشار بر روی آن، نصب را تکمیل کنید. این شیرها معمولاً دارای یک مکانیزم فنری هستند که به صورت خودکار عمل میکنند.
وقتی هوا در داخل لوله جمع میشود، شیر به طور خودکار باز شده و هوا را خارج میکند. بعد از خالی شدن هوا، فنر شیر را میبندد و از خروج آب جلوگیری میکند. این سیستم ساده اما بسیار کارآمد است و باعث میشود سیستم هیدروفلوم همیشه با بهترین عملکرد کار کند.
آبیاری در جهت عرضی زمینهای شیبدار
در زمینهای شیبدار که میخواهید در جهت عرضی آبیاری کنید، باید اقدامات خاصی انجام دهید. همانطور که قبلاً توضیح داده شد، با ریختن خاک زیر لوله و ایجاد پله در فواصل مناسب، از دویدن آب در طول خط جلوگیری میکنید.
علاوه بر آن، میتوانید با قرار دادن یک گیره انتهایی در هر یک متر افت ارتفاع و بستن آن، به سادگی فشار مناسب جهت آبیاری را در قسمت بالادست ایجاد کنید. در این شرایط دو نکته مهم است. اول اینکه انتهای خط را روی کپه خاک قرار دهید تا آب از انتها خارج نشود. دوم اینکه قبل از باز کردن دریچههای بالادست، گیرهها را باز کنید تا فشار به تدریج در سیستم ایجاد شود.
این روش باعث میشود بتوانید حتی در زمینهای با شیب زیاد نیز از هیدروفلوم استفاده کنید و آبیاری یکنواختی در تمام سطح مزرعه داشته باشید.
جمع کردن و نگهداری هیدروفلوم
هیدروفلوم در واقع جایگزین جویها و نهرها در مزرعه است، بنابراین توصیه میشود در یک فصل کشت در محل خود بماند و از جابجایی آن خودداری شود. این کار هم از آسیب دیدن لوله جلوگیری میکند و هم زحمت نصب مجدد را از شما میگیرد.
در پایان فصل کشت، میتوانید با باز کردن اتصالات و دریچههای نصب شده روی لوله، آن را جمع کنید. لولهها را به صورت تمیز روی هم تا کنید و تا کشت بعد در انبار نگهداری کنید. اگر محل سرپوشیده در اختیار ندارید، حتماً روی لولههای جمع شده یک پوشش مناسب مثل پلاستیک ضخیم یا برزنت بکشید تا از تماس مستقیم با نور خورشید و بارندگی جلوگیری شود.
در فصل بعدی کشت، پس از آمادهسازی زمین، میتوانید هیدروفلومهای انبار شده را مجدداً باز کنید و در همان مسیر یا مسیر جدید نصب کنید. در صورت لزوم، با بستن برخی دریچهها یا اضافه کردن دریچههای جدید، سیستم را برای کشت تازه تنظیم کنید.
تعمیرات و نگهداری
یکی از مزایای سیستم هیدروفلوم این است که نیازی به فیلتر ندارد و میتوانید از هر نوع آبی، حتی آب گلآلود یا دارای جلبک، استفاده کنید. جداره لوله به نحوی طراحی شده که هیچ رسوبی به آن نمیچسبد و هیچ جلبکی داخل آن رشد نمیکند.
گاهی اوقات ممکن است گل و جلبک زیر درپوش دریچه جمع شود و مانع آببندی دریچه شود. در این صورت میتوانید درپوش دریچه را باز کرده، آن را بشویید و دوباره ببندید. دریچه مانند روز اول کار خواهد کرد.
در پایان فصل کشت، اگر آب مصرفی دارای گل و لای زیاد بوده، مناسب است قبل از جمع کردن هیدروفلوم، در طول خط حرکت کرده و با زدن بغل پا به لوله و باز کردن انتهای خط، آب داخل لوله را دفعتاً خالی کنید. این کار باعث میشود گل و لای مانده در لوله خارج شود و لوله برای فصل بعد تمیز باشد.
رفع مشکلات و ترمیم آسیبها
به دلایل مختلف ممکن است آسیبهایی مثل سوراخهای سوزنی یا حتی پارگیهای بزرگ، به لوله وارد شود. خوشبختانه تعمیر هیدروفلوم بسیار ساده است. با توجه به اینکه این لولهها با فشار کم کار میکنند، در صورت بروز سوراخهای ریز میتوانید با فرو کردن یک قطعه چوب، مانند ساقههای خشک گیاهان که در مزرعه به وفور یافت میشود، سوراخ را کور کنید. این روش شبیه به پنچرگیری تایرهای تیوبلس است.
در مواردی که با پارگی بزرگتر چند سانتیمتری مواجه میشوید، میتوانید حدود یک و نیم متر لوله سالم را مثل غلاف روی قسمت معیوب بکشید. این کار از خارج شدن آب جلوگیری میکند و سیستم دوباره به کار میافتد.
در بدترین حالات، مثل پارگیهای چند متری که ممکن است به دلیل گیر کردن گاوآهن پشت تراکتور به لوله رخ دهد، میتوانید دو طرف قسمت معیوب را ببرید و با استفاده از دو عدد اتصال و بست، یک تکه لوله سالم را جایگزین قسمت معیوب کنید. سپس دریچهها را دوباره نصب کرده و به کار ادامه دهید.
تمام این تعمیرات در عرض چند دقیقه و در خود مزرعه قابل انجام است و نیازی به دسترسی به قطعه یدکی خاص یا متخصص ندارید. همین سادگی تعمیر یکی از دلایل محبوبیت هیدروفلوم در بین کشاورزان است.
نکات ایمنی و توصیههای نهایی
هنگام کار با هیدروفلوم، رعایت برخی نکات ایمنی میتواند از بروز مشکلات جلوگیری کند. همیشه از دستکش استفاده کنید، به خصوص هنگام نصب دریچهها یا کار با اتصالات. همچنین مراقب باشید که لولهها روی سطوح تیز یا سنگی قرار نگیرند.
قبل از شروع آبیاری، حتماً سیستم را بررسی کنید و مطمئن شوید که همه اتصالات محکم هستند و هیچ نشتی وجود ندارد. اگر در زمینهای شیبدار کار میکنید، توجه ویژهای به کنترل فشار داشته باشید تا از ترکیدن لوله جلوگیری شود.
در نهایت، توجه داشته باشید که هیدروفلوم برای استفاده چند ساله طراحی شده است، اما عمر آن بستگی به نحوه استفاده و نگهداری شما دارد. با رعایت نکات گفته شده و انجام تعمیرات به موقع، میتوانید چندین سال از این سیستم بهرهمند شوید و هزینههای آبیاری خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهید. برای سفارش عمده لوله هیدروفلوم و انواع اتصالات، میتوانید به وب سایت انرژی سازان مراجعه کنید.
